زبان

*مفاهیم و اصطالحاتی که در رابطه با جمله و اجزای آن باید بدانیم.

(مثالهایی که در ادامه توضیح داده میشود از کتاب »زبان فارسی« نشر مهروماه گرفته شده است.)

1_جمله ساده دو بخش دارد: نهاد و گزاره

2_نهاد: کلمه یا گروهی از کلمات است که درباره آن خبری (توضیح) داده میشود.

3_گزاره: خبری (توضیح) است که درباره نهاد داده میشود.

4_من (نهاد) این درس بزرگ را از آن بزرگوار آموختهام. (گزاره)

5_نهاد به دو نوع تقسیم میشود. نهاد جدا و نهاد پیوسته.

6_نهاد جدا: معموالً در ابتدای جمله میآید و اگر ضمیر باشد میتوان آن را حذف کرد.

7 _این درس بزرگ را از آن بزرگوار آموختهام. (حذف نهاد جدا)

8_نهاد پیوسته همان »شناسه« است. زمانی که نهاد جدا در جمله نباشد از طریق شناسه میتوان نهاد جدا را

تشخیص داد.

9_شناسه: جزئی از فعل است که در هر صیغه تغییر میکند و مفهوم شخص و عدد را به فعل میافزاید. به

عبارت سادهتر بخش انتهایی فعل است که ما به وسیله آن شخص و شمار فعل را متوجه میشویم. منظور از

شخص، اول شخص، دوم شخص و سوم شخص و منظور از شمار، مفرد و جمع بودن است. با این حساب

ما شش شناسه در زبان فارسی داریم. َ م: اول شخص مفرد/ ی: دوم شخص مفرد/ َ د یا تهی: سوم شخص

مفرد/ یم: اول شخص جمع/ ید: دوم شخص جمع/ َند: سوم شخص جمع. مثال: رفتم، رفتی، رفت، رفتیم،

رفتید، رفتند/ میروم، میروی، میرود، میرویم، میروید، میروند

11_جمله ساده حداقل دو جزء و حداکثر چهار جزء دارد. تعداد اجزای جمله را فعل مشخص میکند، پس

باید فعل را مهمترین بخش جمله دانست. در تشخیص اجزای جمله حتما به فعل توجه کنید.